ปฏิสัมภิทามรรคนั้น  เป็นปกรณ์อัน
         ละเมียดละมัยด้วยอรรถะและนยะต่าง ๆ อย่างวิจิตร
         อันบัณฑิตผู้มุ่งบำเพ็ญอัตตัตถะประโยชน์ตนและ
         โลกัตถะประโยชน์แก่ชาวโลก  มีปัญญาลึกซึ้งจะ
         พึงหยั่งรู้ได้ในกาลทุกเมื่อ  และสาธุชนทั้งหลายจะ
         พึงซ่องเสพอยู่เป็นนิจ.
                     ข้าพเจ้าจะพรรณนาเนื้อความที่ไม่ซ้ำกันไป
         ตามลำดับ  ไม่ก้าวล่วงสุตตะและยุตติแห่งปฏิสัม-
         ภิทามรรคปกรณ์นั้น  อันนำมาซึ่งประเภทแห่งญาณ
         อันพระโยคาวจรทั้งหลายเป็นอเนกซ่องเสพแล้ว
         โดยไม่เหลือ.
                     อนึ่งนั้นเล่าก็จะไม่ก้าวล่วงลัทธิของตนและ
         จะไม่ก้าวก่ายลัทธิของผู้อื่น  แต่จะรวบรวมเอา
         อุปเทสและนยะแห่งอรรถกถาแต่ปางก่อนมาแสดง
         ตามสมควร.
                     ข้าพเจ้าจะกล่าวอรรถกถาชื่อสัทธรรมปกาสินี
         นั้นโดยเคารพ  เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ชุมชน
         เพื่อความดำรงมั่นแห่งพระสัทธรรมตลอดกาลนาน
         ขอสาธุชนสัตบุรุษจงตั้งใจสดับทรงจำไว้เถิด.

         ความที่ปฏิสัมภิทามรรคเป็นมรรคาแห่งปฏิสัมภิทา   ข้าพเจ้าต้อง
กล่าวก่อน     เพราะได้กล่าวไว้แล้วในคันถารัมภกถาว่า    ปฏิสมฺภิทานํ
มคฺโคติ   ตนฺนามวิเสสิโต  จ   แปลว่า   ซึ่งวิศิษฐปาฐะนั้น   โดยนาม
อันวิเศษว่า     ปฏิสัมภิทามรรค.
            ก็ปฏิสัมภิทามี  ๔ คือ
                  ๑.  อรรถปฏิสัมภิทา            ปัญญาแตกฉานในอรรถ,
                  ๒.  ธรรมปฏิสัมภิทา           ปัญญาแตกฉานในธรรม,
                  ๓.  นิรุตติปฏิสัมภิทา          ปัญญาแตกฉานในนิรุตติ,
                  ๔.  ปฏิภาณปฏิสัมภิทา       ปัญญาแตกฉานในปฏิภาณ.
         ทางคืออุบายเป็นเครื่องบรรลุปฏิสัมภิทาเหล่านั้น     ฉะนั้นจึงชื่อ
ว่า   ปฏิสัมภิทามรรค,   มีคำอธิบายท่านกล่าวไว้ว่า       เป็นเหตุแห่งการ
ได้เฉพาะซึ่งปฏิสัมภิทา.
         หากจะมีปุจฉาว่า        ทางนี้เป็นทางแห่งปฏิสัมภิทาได้     เพราะ
เหตุไร  ?    ก็พึงมีวิสัชนาว่า        เพราะเป็นเทสนาที่พระผู้มีพระภาคเจ้า
ทรงแสดงโดยประเภท   เป็นเทสนาอันนำมาซึ่งปฏิสัมภิทาญาณ
         จริงอยู่   ธรรมทั้งหลายมีประเภทต่าง  ๆ  เทสนาก็มีประเภทต่าง ๆ
ย่อมให้เกิดประเภทแห่งปฏิสัมภิทาญาณ      แก่พระอริยบุคคลทั้งหลายผู้
สดับฟัง      และเป็นปัจจัยแก่การแตกฉานในปฏิสัมภิทาญาณแก่ปุถุชน
ต่อไปในอนาคต     ก็ท่านกล่าวคำนี้ไว้ว่า     เทสนาโดยประเภทย่อมนำมา