๑๑๒๖ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| บทว่า รชฺชติ - ย่อมกำหนัด คือ อาศัยอโยนิโสมนสิการ | |
| ย่อมกำหนัดด้วยกามคุณเหล่านั้น เพราะทำให้ราคะเกิด. อธิบายว่า | |
| ทำความกำหนัดยินดี. | |
| บทว่า ปญฺจหิ นีวรเณหิ - ถูกนิวรณ์ ๕ ทับไว้ ชื่อว่า นิวรณ์ | |
| เพราะย่อมกั้น คือ ครอบงำจิต. ถูกนิวรณ์ ๕ คือ กามฉันทะ ๑ | |
| พยาบาท ๑ ถีนมิทธะ ๑ อุทธัจจกุกกุจจะ ๑ วิจิกิจฉา ๑ ทับไว้. | |
| บทว่า โอตฺถโต คือ ทับปิดไว้ข้างบน. | |
| บทว่า ฉหิ วิวาทมูเลหิ คือ ด้วยมูลเหตุวิวาท ๖ อย่าง. | |
| ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า | |
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มูลเหตุแห่งวิวาท | |
| เหล่านี้ มี ๖ อย่าง. ๖ อย่าง เป็นไฉน ? | |
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในศาสนานี้ | |
| เป็นผู้มักโกรธ มีความผูกโกรธไว้. ดูก่อนภิกษุ | |
| ทั้งหลาย ภิกษุใด เป็นผู้มักโกรธ ผูกโกรธไว้. | |
| ภิกษุนั้น ไม่เคารพ ไม่ยำเกรง แม้ในพระศาสดา. | |
| ไม่ทำให้บริบูรณ์ แม้ในพระธรรม แม้ในพระสงฆ์ | |
| แม้ในสิกขา. | |
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุใดไม่เคารพ ไม่ | |
| ยำเกรงในพระศาสดา ไม่ทำให้บริบูรณ์ในพระธรรม |
| ในพระสงฆ์ ในการศึกษา. ภิกษุนั้นย่อมยังวิวาท |
| ให้เกิดในสงฆ์. วิวาทย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เป็น |
| ประโยชน์แก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความไม่เป็นสุข |
| แก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความพินาศแก่ชนเป็นอัน |
| มาก เพื่อความไม่เป็นประโยชน์ เพื่อความทุกข์ |
| แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย. |
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หากพวกเธอพิจารณา |
| เห็นวิวาท เห็นปานนั้น เป็นมูลเหตุแห่งวิวาท |
| ในภายในก็ดี ในภายนอกก็ดี ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย |
| ในข้อนั้น พวกเธอพึงพยายามเพื่อละมูลเหตุแห่ง |
| วิวาทอันลามกนั้นเสีย. ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย หาก |
| พวกเธอไม่พิจารณาเห็นวิวาท เห็นปานนี้ เป็นมูล |
| เหตุแห่งวิวาท ในภายในก็ดี ในภายนอกก็ดี. |
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ในข้อนั้นพวกเธอพึงปฏิบัติ |
| เพื่อความไม่เกิดผลแห่งมูลเหตุแห่งวิวาทอันลามก |
| นั้นต่อไปได้. การละมูลเหตุแห่งวิวาท อันลามก |
| ย่อมมีได้ด้วยประการฉะนี้. ความไม่เกิดผลแห่ง |
| มูลเหตุแห่งวิวาทอันลามกนี้ ย่อมมีด้วยประการ |
| ฉะนี้. |