๑๑๒๘    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๑๑๒๙
                    ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  ข้ออื่นยังมีอีก  ภิกษุ
            เป็นผู้มีความลบหลู่ มักตีเสมอ. เป็นผู้มีความริษยา
            มักตระหนี่.    เป็นผู้โอ้อวด   มักเจ้าเล่ห์.    เป็นผู้มี
            ความปรารถนาลามก  มักเป็นมิจฉาทิฏฐิ.   เป็นผู้มี
            ทิฏฐิเป็นของตน   มักมีความยึดมั่น  มีความถือมั่น
            มีการสละได้ยาก.
                    ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย     ภิกษุใดมีความยึด
            มั่นทิฏฐิของตน   เป็นผู้มีความถือมั่น     มีการสละ
            ได้ยาก.   ภิกษุนั้นไม่เคารพแม้ในพระศาสดา   ฯลฯ
            ไม่เกิดผลต่อไป.
            ในบทเหล่านั้น   บทว่า   โกธโน - มักโกรธ   คือ  ประกอบด้วย
ความขัดเคือง   อันมีอาการขุ่นเคืองเป็นลักษณะ.
            บทว่า     อุปนาหี  - ผูกโกรธไว้    คือ    ประกอบด้วยอุปนาหะ
อันมีลักษณะไม่ปล่อยเวร.
            บทว่า   อหิตาย   ทุกฺขาย   เทวมนุสฺสานํ  -  เพื่อความไม่เป็น
ประโยชน์      เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย.     วิวาทของภิกษุ
๒  รูป   ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เป็นประโยชน์    เพื่อทุกข์แก่เทวดาและ
มนุษย์ทั้งหลายอย่างไร.     เมื่อภิกษุ ๒ รูปวิวาทกัน     ดุจในโกสัมพก-
๑. องฺ. ฉกฺก. ๒๒/๓๐๗.
ขันธกะ    อันเตวาสิกของภิกษุ ๒ รูปเหล่านั้น    ในวัดนั้นก็วิวาทกัน.
ภิกษุสงฆ์ ภิกษุณีสงฆ์ผู้รับโอวาทของภิกษุ ๒ รูปนั้นก็วิวาทกัน. แต่นั้น
อุปฐากของภิกษุ  ๒  รูปเหล่านั้นก็วิวาทกัน.     ครั้นแล้วเทวดาผู้อารักขา
มนุษย์ทั้งหลายก็แบ่งเป็น  ๒  ส่วน.      เทวดาผู้อารักขาธรรมวาทีก็เป็น
พวกธรรมวาที.    ที่อารักขาอธรรมวาทีก็เป็นพวกอธรรมวาที.     แต่นั้น
ภุมมัฏฐเทวดาผู้เป็นมิตรของอารักขเทวดาก็แตกกัน.    เทวดาและมนุษย์
ทั้งหลาย   เว้นพระอริยสาวก    แบ่งเป็น ๒ ฝ่าย  โดยสืบ ๆ กันอย่างนี้
จนถึงพรหมโลก.   อธรรมวาทีมากว่าธรรมวาที.    แต่นั้นสิ่งที่พวกมาก
ถือจึงเป็นสัจจะ   เพราะเหตุนั้น    พวกมากกว่าจึงพากันสละธรรม    ถือ
เอาอธรรม.    พวกอธรรมเหล่านั้น    ยึดอธรรมเป็นหลัก    ย่อมเกิดใน
อบาย.    การวิวาทของภิกษุ  ๒  รูปอย่างนี้    ย่อมเป็นไปเพื่อความไม่เป็น
ประโยชน์   เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย.
          บทว่า   อชฺฌตฺตํ   วา - ในภายในก็ดี   คือ  ในบริษัทภายในของ
พวกท่าน.  บทว่า  พหิทฺธา วา  - ในภายนอกก็ดี  คือ บริษัทของพวกอื่น.
บทว่า   มกฺขี    คือ   ประกอบด้วยความลบหลู่   อันมีลักษณะลบหลู่คุณ
ท่าน.    บทว่า   ปลาสี   คือ   ประกอบด้วยตีเสมอ   อันมีลักษณะแข่งดี.
บทว่า  อิสฺสุกี  คือ  ประกอบด้วยริษยา   อันมีลักษณะ  คือ  ความริษยา
มีสักการะเป็นต้นของผู้อื่น.   บทว่า  มจฺฉรี  คือ ประกอบด้วยมัจฉริยะ ๕
๑. วิ. มหา. ๕/๒๓๘.