๑๑๓ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| ก็บุคคลชื่อว่าสมสีสี เป็นไฉน ? การสิ้น | ||
| ไปแห่งอาสวะและการสิ้นไปแห่งชีวิตของบุคคล | ||
| ใด มีไม่ก่อนไม่หลังกัน บุคคลนี้เรียกว่า สมสีสี๑. | ||
| ฟังทราบวินิจฉัยในสมสีสีนิทเทสดังต่อไป | ||
| นี้ คำว่า อปุพฺพํ อจริมํ - ไม่ก่อน ไม่หลัง ความว่า | ||
| ไม่ใช้ในภายหน้า ไม่ใช่ในภายหลัง คือ ในคราว | ||
| เดียวกันด้วยสามารถแห่งปัจจุบันสันตติ, อธิบาย | ||
| ว่า ในคราวเดียวกันนั่นเอง. | ||
| คำว่า ปริยาทานํ - การประหาณ ได้แก่ | ||
| การสิ้นไปรอบ. | ||
| คำว่า อยํ - บุคคลนี้ ความว่า บุคคลนี้ | ||
| พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกชื่อว่าสมสีสี. ก็สมสีสี | ||
| บุคคลนี้นั้นมีอยู่ ๓ จำพวก คืออิริยาปถสมสีสี ๑, | ||
| โรคสมสีสี ๑, ชีวิตสมสีสี ๑. | ||
| บรรดาสมสีสีบุคคลทั้ง ๓ จำพวกนั้น บุคคลใด กำลังจงกรมอยู่ | ||
| เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้วบรรลุพระอรหัต ยังจงกรมอยู่นั่นเองก็ปรินิพพาน, | ||
| บุคคลใด กำลังยืนอยู่เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้วบรรลุพระอรหัต ยังยืนอยู่ | ||
| ๑. อภิ.ปุ. ๓๖/๓๒. | ||
| นั่นเองก็ปรินิพพาน, บุคคลใด กำลังนั่งอยู่เริ่มตั้งวิปัสสนาแล้วบรรลุ | ||
| พระอรหัต ยังนั่งอยู่นั่นเองก็ปรินิพพาน บุคคลนี้ชื่อว่า อิริยาปถ- | ||
| สมสีสี. | ||
| ส่วนบุคคลใด เกิดโรคอย่างหนึ่งแล้ว เริ่มตั้งวิปัสสนาในภายใน | ||
| โรคนั่นเองแล้วบรรลุพระอรหัต แล้วปรินิพพานไปด้วยโรคนั้นนั่น | ||
| แหละ, บุคคลนี้ชื่อว่า โรคสมสีสี. | ||
| บุคคล ชื่อว่า ชีวิตสมสีสี เป็นไฉน ? ศีรษะมี ๑๓๑. บรรดา | ||
| ศีรษะเหล่านั้น อรหัตมรรคย่อมครอบงำอวิชชาอันเป็นกิเลสสีสะ, จุติ | ||
| จิตย่อมครอบงำชีวิตินทรีย์อันเป็นปวัตตสีสะ, จิตที่ครอบงำอวิชชา | ||
| ครอบงำชีวิตินทรีย์ไม่ได้. จิตที่ครอบงำชีวิตินทรีย์ก็ครอบงำอวิชชา | ||
| ไม่ได้. จิตที่ครอบงำอวิชชาเป็นอย่างหนึ่ง, และจิตที่ครอบงำชีวิตินทรีย์ | ||
| ก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง. ก็ทั้ง ๒ ศีรษะนี้ ของบุคคลใดย่อมถึงซึ่งการ | ||
| ครอบงำพร้อมกัน. บุคคลนั้นชื่อว่า ชีวิตสมสีสี. | ||
| ศีรษะทั้ง ๒ นี้ จะมีพร้อมกันได้อย่างไร ? มีได้เพราะพร้อมกัน | ||
| โดยวาระ. อธิบายว่า การออกจากมรรคมีในวาระใด พระอริยบุคคล | ||
| ตั้งอยู่ในปัจจเวกขณญาณ ๑๙ คือ | ||
| ๑. ตัณหา, มานะ, ทิฏฐิ, อุทธัจจะ, อวิชชา, สัทธา, วิริยะ, สติ, สมาธิ, | ||
| ปัญญา, ชีวิตินทรีย์, วิโมกข์, นิโรธะ. | ||