๑๓๙ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| ขึ้น และจะได้เฉพาะ สิ่งนั้นท่านเรียกว่า อิชฺฌติ - ย่อมสำเร็จ. | ||
| สมจริงดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า | ||
| ถ้าว่า เมื่อบุคคลปรารถนากามอยู่ และ | ||
| กามก็ย่อมสำเร็จแก่ผู้นั้น๑ ดังนี้. | ||
| อนึ่งดุจดังที่ท่านกล่าวไว้ ว่า | ||
| เนกขัมมะ ย่อมสำเร็จ ฉะนั้นจึงชื่อว่า | ||
| อิทฺธิ - ฤทธิ เนกขัมมะย่อมกำจัดกามฉันทะ | ||
| ฉะนั้นจึงชื่อว่า ปาฏิหาริย์, อรหัตมรรค ย่อม | ||
| สำเร็จ ฉะนั้นจึงชื่อว่า อิทฺธิ - ฤทธิ, อรหัตมรรค | ||
| นั้น ย่อมทำลายกิเลสทั้งหมดได้ ฉะนั้นจึงชื่อว่า | ||
| ปาฏิหาริย์๒ ดังนี้. | ||
| นัยอื่น อีก | ||
| ชื่อว่า อิทธิ - ฤทธิ เพราะอรรถว่าสำเร็จ, คำนี้เป็นชื่อของ | ||
| อุบายสัมปทา, จริงอยู่ อุบายสัมปทา ย่อมสำเร็จ เพราะประสบผล | ||
| ที่ตนประสงค์. สมจริงดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า | ||
| จิตตคฤหบดีนี้แล เป็นผู้มีศีล มีกัลยาณ- | ||
| ธรรม, ถ้าเธอจักปรารถนาว่า ขอให้เราได้เป็น | ||
| พระเจ้าจักรพรรดิราชในอนาคตกาลไซร้ ความ | ||
| ๑. ขุ. สุ. ๒๕/๔๐๗. ๒. ขุ. ป. ๓๑/๗๒๒. | ||
| ปรารถนาด้วยใจของเธอผู้มีศีล จักสำเร็จ เพราะ | ||
| ความปรารถนานั้นบริสุทธิ์๑ ดังนี้. | ||
| นัยอื่น อีก | ||
| สัตว์ทั้งหลายย่อมสำเร็จได้ด้วยธรรมชาตินั้น เหตุนั้น ธรรมชาติ | ||
| นั้น จึงชื่อว่า อิทฺธิ - ฤทธิ คือธรรมชาติเป็นเหตุให้สำเร็จ. | ||
| คำว่า อิชฺฌนฺติ - ย่อมสำเร็จ มีคำอธิบายว่า สำเร็จ คือ | ||
| เจริญ คือ ย่อมถึงความโด่งดัง. วิธะ คือ อิทฺธิ - ฤทธิ์ นั่นแหละชื่อว่า | ||
| อิทธิวิธะ - แสดงฤทธิ์ต่าง ๆ, อธิบายว่า อิทธิโกฏฐาสะ - ส่วนแห่งฤทธิ์ | ||
| อิทธิวิกัปปะ - ฤทธิ์สำเร็จได้ต่าง ๆ. มีคำอธิบายท่านกล่าวไว้ว่า อิทธิ- | ||
| วิธญาณ - ญาณในการแสดงฤทธิ์ได้ต่าง ๆ. | ||
| คำว่า วิตกฺกวิปฺผารวเสน - ด้วยสามารถแห่งการแผ่วิตกไป | ||
| ความว่า ด้วยสามารถแห่งการแผ่ไปคือด้วยกำลังแห่งวิตกของตน ใน | ||
| สัททนิมิตในเวลาทำบริกรรมเพื่อให้แก่ทิพโสตธาตุ | ||
| ๑. สํ. สฬา. ๑๘/๕๘๔. | ||