๑๙๐    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๑๙๑
            สดับมา     ตามที่ได้เล่าเรียนมาแก่คนเหล่าอื่นโดย
            พิสดาร  ภิกษุย่อมเข้าใจอรรถ   เข้าใจธรรมในธรรม
            นั้นที่ภิกษุแสดงธรรมตามที่ได้สดับมา    ตามที่ได้
            เล่าเรียนมาแก่คนเหล่าอื่นโดยพิสดาร      เมื่อภิกษุ
            เข้าใจอรรถ   เข้าใจธรรม   ย่อมเกิดปราโมทย์  ฯลฯ
            เมื่อมีสุข     จิตย่อมตั้งมั่น.     นี้เป็นวิมุตตายตนะ
            ข้อที่ ๒.
                   ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  อีกประการหนึ่ง  พระ-
            ศาสดาหรือเพื่อนสพรหมจารี    ผู้ตั้งอยู่ในฐานะควร
            แก่การเคารพรูปใดรูปหนึ่ง   ก็ไม่ได้แสดงธรรมแก่
            ภิกษุ  แม้ภิกษุก็ไม่ได้แสดงตามที่ได้สดับมา  ตามที่
            ที่ได้เล่าเรียนมาแก่คนเหล่าอื่นโดยพิสดาร     ก็แก่
            ว่าภิกษุย่อมทำการสาธยายตามที่ได้สดับมา   ตามที่
            ได้เล่าเรียนมาโดยพิสดาร   ภิกษุย่อมเข้าใจอรรถ
            เข้าใจธรรมนั้น    ตามที่ภิกษุสาธยายธรรมตามที่ได้
            สดับมา     ตามที่ได้เล่าเรียนมาโดยพิสดาร     เมื่อ
            ภิกษุเข้าใจอรรถ   เข้าใจธรรม    ย่อมเกิดปราโมทย์
            ฯลฯ  เมื่อมีสุข  จิตย่อมตั้งมั่น  นี้เป็นวิมุตตา-
            ยตนะข้อที่  ๓.
                   ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  อีกประการหนึ่ง  พระ-
            ศาสดาหรือเพื่อนสพรหมจารี    ผู้ตั้งอยู่ในฐานะควร
            แก่การเคารพรูปใดรูปหนึ่ง       ก็ไม่ได้แสดงธรรม
            แก่ภิกษุ   ภิกษุก็ไม่ได้แสดงธรรมตามที่ได้สดับมา
            ตามที่ได้เล่าเรียนมาแก่คนเหล่าอื่นโดยพิสดาร แม้
            ภิกษุก็ไม่ได้ทำการสาธยายธรรมตามที่ได้สดับมา
            ตามที่ได้เล่าเรียนมาโดยพิสดาร   ก็แต่ว่าภิกษุย่อม
            ตรึกตรองใคร่ครวญธรรมตามที่ได้สดับมา     ตามที่
            ได้เล่าเรียนมาด้วยใจ   ภิกษุย่อมเข้าใจอรรถ    เข้า
            ใจธรรม  ย่อมเกิดปราโมทย์  ฯลฯ  เมื่อมีสุข  จิต
            ย่อมตั้งมั่น    นี้เป็นวิมุตตายตนะข้อที่  ๔.
                   ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  อีกประการหนึ่ง  พระ-
            ศาสดาหรือเพื่อนสพรหมจารี    ผู้ตั้งอยู่ในฐานะควร
            แก่การเคารพรูปใดรูปหนึ่ง    ก็ไม่ได้แสดงธรรมแก่
            ภิกษุ       ภิกษุก็ไม่ได้แสดงธรรมตามที่ได้สดับมา
            ตามที่ได้เล่าเรียนมาแก่คนเหล่าอื่นโดยพิสดาร
            ภิกษุก็ไม่ได้สาธยายธรรมตามที่ได้สดับมา   ตามที่
            ได้เล่าเรียนมาโดยพิสดาร      แม้ภิกษุก็ไม่ได้ตรึก-
            ตรองใคร่ครวญธรรมตามที่ได้สดับมา     ตามที่ได้