๑๙๒ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| เล่าเรียนมาด้วยใจ ก็แต่ว่าสมาธินิมิตอย่างใดอย่าง | ||
| หนึ่ง เธอเล่าเรียนมาด้วยดี ทำไว้ในใจด้วยดี | ||
| ทรงไว้ด้วยดี แทงตลอดด้วยดี ด้วยปัญญา ภิกษุ | ||
| ย่อมเข้าใจอรรถ เข้าใจธรรมนั้น ตามที่ได้เล่าเรียน | ||
| สมาธินิมิตอย่างใดอย่างหนึ่งมาด้วยดี ทำไว้ในใจ | ||
| ด้วยดี ทรงไว้ด้วยดี แทงตลอดด้วยดี ด้วยปัญญา | ||
| เมื่อภิกษุเข้าใจอรรถ เข้าใจธรรม ย่อมเกิดความ | ||
| ปราโมทย์ เมื่อเกิดปราโมทย์แล้ว ย่อมเกิดปีติ | ||
| เมื่อมีใจสหรคตด้วยปีติ กายย่อมสงบ ผู้มีกาย | ||
| สงบแล้ว ย่อมได้เสวยสุข เมื่อมีสุข จิตย่อม | ||
| ตั้งมั่น. นี้เป็นวิมุตตายตนะข้อที่ ๕ ดังนี้แล๑. | ||
| ในคำนี้ว่า ฉ อนุตฺตริยานิ - อนุตริยะ ๖ มีความว่า คุณ | ||
| อันยิ่งกว่าธรรมชาติเหล่านั้น ไม่มี ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า | ||
| อนุตระ อนุตระนั่นแหละ ชื่อว่า อนุตริยะ, อธิบายว่า เป็นธรรมชาติ | ||
| อันประเสริฐ. สมจริงดังพระดำรัสอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า | ||
| ๑. องฺ.ปญฺจก. ๒๒/๒๖. | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อนุตริยะ ๖ ประการนี้. |
| ๖ ประการเป็นไฉน ? คือ - |
| ๑. ทัสนานุตรียะ - การเห็นอันประเสริฐ, |
| ๒. สวนานุตริยะ - การฟังอันประเสริฐ, |
| ๓. ลาภานุตริยะ - การได้อันประเสริฐ, |
| ๔. สิกขานุตริยะ - การศึกษาอันประเสริฐ, |
| ๕. ปาริจริยานุตริยะ - การบำรุงอันประเสริฐ, |
| ๖. อนุสตานุตริยะ - อนุสติอันประเสริฐ. |
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ ทัสนานุตริยะ เป็น |
| ไฉน ? ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลบางคนในโลก |
| นี้ ย่อมไปเพื่อจะดูช้างแก้วบ้าง, ม้าแก้วบ้าง, |
| แก้วมณีบ้าง, ของใหญ่ของเล็ก, หรือสมณพรหมณ์ |
| ผู้เห็นผิด, ผู้ปฏิบัติผิด, ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย |
| ทัสนะมีอยู่ เรามิได้กล่าวว่า ไม่มี ดูก่อนภิกษุ |
| ทั้งหลาย ก็แต่ว่า ทัสนะนี้นั้นแล เป็นทัสนะอัน |
| เลว เป็นของชาวบ้าน เป็นของปุถุชน มิใช่ |
| ของพระอริยะ ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ ไม่ |