๒๐๖    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๒๐๗
            ล้วน  มีรังสีเหลือง  ฉันนั้นเหมือนกัน  ครอบงำรูป
            เหล่านั้นแล้ว    มีความสำคัญอย่างนี้ว่า    เรารู้   เรา
            เห็น,  นี้   เป็น  อภิภายตนะที่  ๖.
                   ๗.  ผู้หนึ่ง  มีความสำคัญในอรูปภายใน   เห็น
            รูปภายนอกอันแดง   มีวรรณะแดง    แดงล้วน     มี
            รังสีแดง,       ดอกหงอนไก่อันแดง    มีวรรณะแดง
            แดงล้วน   มีรังสีแดง,   หรือว่า  ผ้าที่กำเนิดในเมือง
            พาราณสี    มีส่วนทั้งสองเกลี้ยงแดง   มีวรรณะแดง
            แดงล้วน   มีรังสีแดง   แม้ฉันใด,   ผู้หนึ่ง   มีความ
            สำคัญในอรูปภายใน  เห็นรูปภายนอกอันแดง   มี
            วรรณะแดง   แดงล้วน   มีรังสีแดง   ฉันนั้นเหมือน
            กัน   ครอบงำรูปเหล่านั้นแล้ว  มีความสำคัญอย่างนี้
            ว่า   เรารู้   เราเห็น,   นี้   เป็น  อภิภายตนะที่  ๗.
                   ๘.  ผู้หนึ่ง   มีความสำคัญในอรูปภายใน เห็น
            รูปภายนอกอันขาว  มีวรรณะขาว   ขาวล้วน      มี
            รังสีขาว,   ดาวประกายพรึกอันขาว     มีวรรณะขาว
            ขาวล้วน   มีรังสีขาว,   หรือว่า   ผ้าที่กำเนิดในเมือง
            พาราณสี    มีส่วนทั้งสองเกลี้ยงขาว   มีวรรณะขาว
            ขาวล้วน   มีรังสีขาว   แม้ฉันใด,    ผู้หนึ่ง   มีความ
                   สำคัญในอรูปภายใน  เห็นรูปภายนอกอันขาว    มี
                   วรรณะขาว  ขาวล้วน  มีรังสีขาว  ฉันนั้นเหมือนกัน
                   ครอบงำรูปเหล่านั้นแล้ว     มีความสำคัญอย่างนี้ว่า
                   เรารู้   เราเห็น,   นี้ เป็น   อภิภายตนะที่  ๘.
อรรถกถานวกนิทเทส
ว่าด้วย  อนุปุพพวิหารธรรม  ๙
            คำว่า  นว อนุปุพฺพวิหารา - อนุปุพพวิหาร ๙  มีความว่า ภาย
หลังแห่งธรรมมีในก่อน ๆ  ชื่อว่า  อนุปุพพะ -  ตามลำดับ,   วิหาระ -
ธรรมเป็นเครื่องอยู่ตามลำดับ  ชื่อว่า อนุปุพพวิหาระ   เพราะเป็นธรรม
อันพระโยคีบุคคลพึงอยู่   คือพึงเข้าอยู่ตามลำดับ,  อธิบายว่า  ธรรมเป็น
เครื่องอยู่อันพระโยคีบุคคลพึงเข้าอยู่ตามลำดับ.  อนุปุพพวิหารธรรม  ๙
เป็นไฉน ?   พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า
                   ๑.  ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย   ภิกษุในธรรมวินัย
            นี้เข้าปฐมฌาน   สงัดจากอกุศลธรรมทั้งหลาย   มี
            วิตกวิจาร   มีปีติสุขอันเกิดแต่วิเวกอยู่
๑. ที. ปา. ๑๑/๓๔๙.