๒๐๘    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๒๐๙
                   ๒.   ภิกษุ   เพราะระงับวิตกวิจารเสียได้   ก็
            เข้าทุติยฌาน  อันเป็นความผ่องใสแห่งใจในภายใน
            มีอารมณ์เป็นเอโกทิภาพ - ความที่จิตมีอารมณ์เดียว
            ไม่มีวิตกวิจาร  มีปีติสุขอันเกิดแต่สมาธิอยู่.
                   ๓.  ภิกษุ   เข้าตติยฌานอันปราศจากปีติอยู่
            ด้วยอุเบกขา,  สติ,    สัมปชัญญะเสวยสุขทางกาย
            ซึ่งพระอริยะทั้งหลายเรียกว่า  เป็นผู้มีอุเบกขา,    มี
            สติ,  มีธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขดังนี้.
                   ๔.  ภิกษุ  เพราะละสุขและทุกข์ดับโสมนัส
            โทมนัสในก่อนเสียได้     จึงเข้าจตุตถฌานอันไม่มี
            ทุกข์และสุข  บริสุทธิด้วยอุเบกขาและสติอยู่.
                   ๕. ภิกษุ  เพราะก้าวล่วงรูปสัญญา  ดับปฏิฆ-
            สัญญา      ไม่ใส่ใจนานัตตสัญญาได้โดยประการทั้ง
            ปวง      จึงเข้าอากาสานัญจายตนะด้วยบริกรรมว่า
            อนนฺโต  อากาโส - อากาสไม่มีที่สุดอยู่.
                   ๖.  ภิกษุ  ก้าวล่วงอากาสานัญจายตนะเสียได้
            โดยประการทั้งปวง   จึงเข้าวิญญาณัญจายตนะด้วย
            บริกรรมว่า    อนนฺตํ  วิญฺาณํ - วิญญาณไม่มีที่สุด
            อยู่.
                   ๗.  ภิกษุ  ก้าวล่วงวิญญาณัญจายตนะเสียได้
            โดยประการทั้งปวง    จึงเข้าอากิญจัญญายตนะด้วย
            บริกรรมว่า    นตฺถิ  กิญฺจิ  -นิดหนึ่งหน่อยหนึ่งไม่มี
            อยู่.
                   ๘.  ภิกษุ   ก้าวล่วงอากิญจัญญายตนะเสียได้
            โดยประการทั้งปวง        จึงเข้าเนวสัญญานาสัญญา
            ยตนะอยู่
                   ๙.  ภิกษุ  ก้าวล่วงเนวสัญญานาสัญญายตนะ
            เสียได้โดยประการทั้งปวง    จึงเข้าสัญญาเวทยิตนิ-
            โรธอยู่  ดังนี้.
อรรถกถาทสกนิทเทส
ว่าด้วย  นิชชรวัตถุ ๑๐
            คำว่า   ทส   นิชฺชรวตฺถูนิ - นิชชรวัตถุ ๑๐ ความว่า  มิจฉา-
ทิฏฐิเป็นต้น   ย่อมเสื่อมลง   ย่อมสลายไป   ฉะนั้นจึงชื่อว่า  นิชชระ.
            คำว่า  วตฺถูนิ - วัตถุทั้งหลาย  ได้แก่เหตุ.   วัตถุ คือเหตุนั้นด้วย
เสื่อมลงด้วย   ฉะนั้นจึงชื่อว่า  นิชชรวัตถุ.   นิชชรวัตถุนี้    เป็นชื่อของ
กุศลธรรมมีสัมมาทิฏฐิเป็นต้น.    นิชชรวัตถุ  ๑   เป็นไฉน  ?  นิชชรวัตถุ
๑๐  พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้แล้วว่า
๑. นวก. ๒๓/๒๓๖.