๒๒๐ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| ที่ประกอบ ด้วยอำนาจปัจจัย ๗ ปัจจัย๑ที่เหลือเว้นวิปากปัจจัย, เป็น | ||
| ปัจจัยแก่เวทนาที่ประกอบกับชวนะเป็นลำดับไป คือชวนะดวงที่ ๒ ด้วย | ||
| อำนาจปัจจัย ๕ ปัจจัย๒เหล่านั้นเหมือนกัน, เป็นปัจจัยแก่ชวนะที่เหลือ | ||
| คือชวนะดวงที่ ๓-๗ ด้วยอำนาจอุปนิสัยปัจจัยเท่านั้น. | ||
| ๔] วิสัชนา ๕ มีวิสัชนาในรูปเป็นต้น พระธรรมเสนาบดี- | ||
| สารีบุตรแสดงด้วยสามารถแห่งขันธ์. | ||
| ธรรมชาติใด ย่อมเสื่อมสลาย ย่อมถูกเบียดเบียนด้วยวิโรธิปัจจัย | ||
| มีความเย็นเป็นต้น ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า รูป. | ||
| ธรรมชาติใด ย่อมเสวยอารมณ์ ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า | ||
| เวทนา. | ||
| ธรรมชาติใด ย่อมจำอารมณ์ ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า | ||
| สัญญา. | ||
| ธรรมชาติใด ย่อมปรุงแต่ง ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า | ||
| สังขาร. | ||
| ๑. สหชาตะ, อัญญมัญญะ, นิสสยะ, อาหาระ, สัมปยุตตะ, อัตถิ, อวิคตะ. | ||
| ๒. อนันตระ, สมนันตระ, อนันตรูปนิสสยะ, นัตถิ, วิคตะ. | ||
| ธรรมชาติใด ย่อมรู้อารมณ์ ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า |
| วิญญาณ. |
| วิสัชนา ๖๐ มีวิสัชนาในจักขุเป็นต้น มีธรรมวิจารเป็นที่สุด |
| ด้วยสามารถแห่งหมวด ๖ หมวดละ ๑๐ พระธรรมเสนาบดีสารีบุตร |
| แสดงโดยความเป็นปิยรูปสาตรูป. |
| เวทนา มีเวทนาที่เกิดแต่จักขุสัมผัสเป็นต้นกับทั้งธรรมที่สัมป- |
| ยุตด้วย. |
| ความสำคัญในรูป ชื่อว่า รูปสัญญา. |
| ธรรมชาติใด ย่อมตั้งใจในอารมณ์ ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น |
| ชื่อว่า สัญเจตนา. อธิบายว่า ย่อมมุ่งสู่อารมณ์. |
| ธรรมชาติใด ย่อมกระหาย ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น ชื่อว่า |
| ตัณหา. อธิบายว่า ย่อมอยาก. |
| ธรรมชาติใด ย่อมตรึกซึ่งอารมณ์ ฉะนั้น ธรรมชาตินั้น |
| ชื่อว่า วิตักกะ อีกอย่างหนึ่ง ความตรึก ชื่อว่า วิตักกะ, ท่าน |
| อธิบายไว้ว่า การยกจิตขึ้นสู่อารมณ์. |