๒๔    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๒๕
         การได้มิตรเห็นปานนั้นนั่นแล   ชื่อว่า  มิตตสมบัติ
         บรรดาธรรมทั้ง ๘ ประการนั้น    พระพุทธเจ้าหลาย    และ
พระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลาย   อาศัย   ปุพพโยคะและอธิคม    แล้วบรรลุ
ปฏิสัมภิทา       ส่วนพระสาวกทั้งหลายอาศัยเหตุเหล่านี้แม้ทั้งหมดแล้ว
จึงบรรลุปฏิสัมภิทา.
         ก็ในการบรรลุปฏิสัมภิทา     ไม่มีการบำเพ็ญเพียรในกรรมฐาน
ภาวนาโดยเฉพาะอีก,         ส่วนพระเสกขบุคคลมีผละและวิโมกขะของ
พระเสกขะเป็นที่สุด   การบรรลุปฏิสัมภิทา   ก็ย่อมมีได้.
         อธิบายว่า   ปฏิสัมภิทาทั้งหลาย   ย่อมสำเร็จแก่บรรดาพระอริยะ
บุคคลด้วยอริยผลทั้งหลายนั่นแล    ดุจทสพลญาณสำเร็จแก่พระตถาคต
ทั้งหลายฉะนั้น.  ทางแห่งปฏิสัมภิทา ๔  เหล่านี้    ฉะนั้นจึงชื่อว่า  ปฏิ-
สัมภิทามรรค,  ปกรณ์  คือปฏิสัมภิทามรรค ชื่อว่า ปฏิสัมภิทามรรค.
ปกรณ์,    ชื่อว่า   ปกรณ์   เพราะอรรถว่า    อรรถอันลึกซึ้ง    แยกโดย
ประเภทต่าง ๆ   ในปฏิสัมภิทานี้  ท่านกล่าวกระทำโดยประการต่าง ๆ.
         ปฏิสัมภิทามรรคปกรณ์นี้นั้น    สมบูรณ์ด้วยอรรถะ,   พยัญชนะ,
ลึกซึ้ง,   มีอรรถลึกซึ้ง,   ประกาศโลกุตระ,    ประกอบด้วยสุญญตา,   ให้
สำเร็จผลวิเศษในการปฏิบัติ,   ห้ามอกุศลอันเป็นปฏิปักษ์,    เป็นรตนากร
บ่อเกิดแห่งญาณอันประเสริฐของพระโยคาวจร,      เป็นเหตุอันวิเศษใน
การเยื้องกรายธรรมกถาของพระธรรมกถึกทั้งหลาย,  เป็นเครื่องนำออก
จากทุกข์ของผู้กลัวภัยในสังสารวัฏ,    มีประโยชน์ในการยังความชุ่มชื่น
ให้เกิดเพราะเห็นอุบายในการออกจากทุกข์นั้น,     และมีประโยชน์ในการ
ทำลายอกุศลธรรมอันเป็นปฏิปักษ์ต่อนิสสรณธรรมนั้น และมีประโยชน์
ให้เกิดความยินดีในหทัยแก่กัลยาณชน      โดยการเปิดเผยอรรถแห่งบท
พระสูตรมีเนื้อความอันลึกซึ้งมิใช่น้อย       อันท่านพระสารีบุตรผู้ธรรม
เสนาบดี   ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ธรรมราชาภาษิตแล้ว   เมื่อประทีป
ดวงใหญ่กล่าวคือพระสัทธรรม      รุ่งเรืองแล้วด้วยแสงประทีปดวงใหญ่
คือพระสัพพัญญุตญาณที่พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว
โดยไม่ขัดข้อง   ส่องสว่างกระจ่างไปทั่วทุกสถาน   มีพระทัยสนิทเสน่หา
ประกอบไปด้วยพระมหากรุณาแผ่กว้างไปในปวงชน      เพื่อกำจัดความ
มืดมนอนธการ    กล่าวคือกิเลส  ด้วยพระมหากรุณาในเวไนยชน   ด้วย
การยกพระสัทธรรมนั้นขึ้นอธิบายให้กระจ่างแจ้งแก่ปวงชน   ด้วยความ
เสน่หา      ปรารถนาความรุ่งเรืองแห่งพระสัทธรรมไปตราบเท่า  ๕,๐๐๐
พระพรรษา   ผู้มีเจตจำนงค้ำจุนโลก       ตามเยี่ยงอย่างพระศาสดา    อัน
ท่านพระอานันทเถระสดับภาษิตนั้นแล้วยกขึ้นรวบรวมไว้ในคราวทำ
ปฐมมหาสังคีติ    ตามที่ได้สดับมาแล้วนั่นแล.
         ในปิฎกทั้ง ๓  คือ    พระวินัยปิฎก    พระสุตตันตปิฎก    และ
พระอภิธรรมปิฎก,  ปฏิสัมภิทามรรคปกรณ์นี้นั้น     นับเนื่องในพระ-
สุตตันตปิฎก.
๑. ธรรมเป็นเครื่องนำออกจากทุกข์ (ทุกฺขนิสฺสรณํ)