๒๕    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๒๖
จากทุกข์ของผู้กลัวภัยในสังสารวัฏ,    มีประโยชน์ในการยังความชุ่มชื่น
ให้เกิดเพราะเห็นอุบายในการออกจากทุกข์นั้น,     และมีประโยชน์ในการ
ทำลายอกุศลธรรมอันเป็นปฏิปักษ์ต่อนิสสรณธรรมนั้น และมีประโยชน์
ให้เกิดความยินดีในหทัยแก่กัลยาณชน      โดยการเปิดเผยอรรถแห่งบท
พระสูตรมีเนื้อความอันลึกซึ้งมิใช่น้อย       อันท่านพระสารีบุตรผู้ธรรม
เสนาบดี   ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ธรรมราชาภาษิตแล้ว   เมื่อประทีป
ดวงใหญ่กล่าวคือพระสัทธรรม      รุ่งเรืองแล้วด้วยแสงประทีปดวงใหญ่
คือพระสัพพัญญุตญาณที่พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสรู้แล้ว
โดยไม่ขัดข้อง   ส่องสว่างกระจ่างไปทั่วทุกสถาน   มีพระทัยสนิทเสน่หา
ประกอบไปด้วยพระมหากรุณาแผ่กว้างไปในปวงชน      เพื่อกำจัดความ
มืดมนอนธการ    กล่าวคือกิเลส  ด้วยพระมหากรุณาในเวไนยชน   ด้วย
การยกพระสัทธรรมนั้นขึ้นอธิบายให้กระจ่างแจ้งแก่ปวงชน   ด้วยความ
เสน่หา      ปรารถนาความรุ่งเรืองแห่งพระสัทธรรมไปตราบเท่า  ๕,๐๐๐
พระพรรษา   ผู้มีเจตจำนงค้ำจุนโลก       ตามเยี่ยงอย่างพระศาสดา    อัน
ท่านพระอานันทเถระสดับภาษิตนั้นแล้วยกขึ้นรวบรวมไว้ในคราวทำ
ปฐมมหาสังคีติ    ตามที่ได้สดับมาแล้วนั่นแล.
         ในปิฎกทั้ง ๓  คือ    พระวินัยปิฎก    พระสุตตันตปิฎก    และ
พระอภิธรรมปิฎก,  ปฏิสัมภิทามรรคปกรณ์นี้นั้น     นับเนื่องในพระ-
สุตตันตปิฎก.
๑. ธรรมเป็นเครื่องนำออกจากทุกข์ (ทุกฺขนิสฺสรณํ)
         ในนิกายใหญ่ทั้ง  ๕   คือ  ทีฆนิกาย  มัชฌิมนิกาย   สังยุตตนิกาย
อังคุตตรนิกาย และขุททกนิกาย, ปฏิสัมภิทามรรคปกรณ์นี้นั้น  นับเนื่อง
ในขุททกนิกาย.
         ในองค์แห่งสัตถุศาสน์ทั้ง  ๙  คือ  สุตตะ  เคยยะ    เวยยากรณะ
คาถา  อุทาน   อิติวุตตกะ    ชาตกะ   อัพภูตธรรมะ   เวทัลละ,    ปฏิสัม-
ภิทามรรคปกรณ์นี้นั้น   นับสงเคราะห์เข้าใน  ๒  องค์  คือ  เคยยะ  และ
เวยยากรณะ   ตามที่เป็นได้.
         ก็บรรดาพระธรรมขันธ์ทั้ง  ๘๔,๐๐๐  พระธรรมขันธ์   อันพระ-
อานันทเถระผู้ธรรมภัณฑาคาริก     อันพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงยกขึ้นสู่
เอตทัคคะใน  ๕  ตำแหน่ง  ปฏิญญาไว้อย่างนี้ว่า
                     ธรรมเหล่าใดอันเป็นไปแก่ข้าพเจ้า   ธรรม
         เหล่านั้น    ข้าพเจ้าเรียนจากพระพุทธเจ้า  ๘๒,๐๐๐
         พระธรรมขันธ์,   จากภิกษุอื่น  ๒,๐๐๐  พระธรรม
         ขันธ์   จึงรวมเป็น  ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์  ดังนี้
         ปฏิสัมภิทามรรคปกรณ์นี้นั้นนับเข้าในพระธรรมขันธ์  มากกว่า
ร้อย  ในธรรมขันธ์   ๒,๐๐๐  พระธรรมขันธ์ที่เรียนจากภิกษุ.
         ปฏิสัมภิทามรรคปกรณ์  มี ๓ วรรค  คือ  มหาวรรค,   มัชฌิม-
วรรค,   และจูฬวรรค.