๒๗๘    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๒๗๙
          สภาพแห่งธรรม   ชื่อว่า   อนิญฺชนฏฺโ€  -  สภาพแห่งจิตไม่
หวั่นไหว    เพราะไม่กำเริบ.
         บทว่า  เอกตฺตุปฏฺฐานวเสน - ด้วยสามารถแห่งความปรากฏ
แห่งจิตมีอารมณ์เดียว  ได้แก่ ด้วยการประกอบสมาธิ  และด้วยสามารถ
แห่งการตั้งอยู่ในอารมณ์เดียวอย่างมั่นคง.
          บทว่า    €ิตฏฺโ€ - สภาพแห่งจิตตั้งอยู่    ได้แก่    ตั้งอยู่โดยไม่
หวั่นในอารมณ์.
            สภาพแห่งธรรม   ชื่อว่า  อารมฺมณฏฺโ€  - สภาพแห่งธรรมเป็น
อารมณ์  เพราะยึดนิพพานเป็นอารมณ์.
            สภาพแห่งธรรม    ชื่อว่า    โคจรฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมเป็น
โคจร   เพราะเที่ยวไปในความอยาก.
            สภาพแห่งธรรม   ชื่อว่า   ปหานฏฺโ€  - สภาพแห่งธรรมที่ละ
เพราะความที่นิพพานเป็นสรณะประหาณ.
             สภาพแห่งธรรม    ชื่อว่า   ปริจฺจาคฏฺโ€  - สภาพแห่งธรรมที่
สละ    ด้วยสามารถสละกิเลสด้วยอริยมรรค.
            สภาพแห่งธรรม    ชื่อว่า  วุฏฺ€านฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมที่ออก
ด้วยสามารถการออกจากความชั่วร้าย.
            สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  วิวตฺตนฏฺโ€ - สภาพธรรมที่หลีกไป
ด้วยสามารถหลีกไปจากนิมิตและความเป็นไป.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  สนฺตฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมที่ละ-
เอียด  เพราะดับสนิท.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  ปณีตฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมที่
ประณีต  เพราะความเป็นธรรมไม่เดือดร้อน  และเพราะความเป็นธรรม
สูงสุด.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  วิมุตฺตกฺโ€ - สภาพแห่งธรรมที่หลุด
พ้น  เพราะหลุดพ้นจากกิเลส  และน้อมไปในอารมณ์.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  อนาสวฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมที่ไม่
มีอาสวะ  เพราะความที่บริสุทธิ์โดยไม่เป็นวิสัยแห่งอาสวะทั้งหลาย.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  ตรณฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมเป็น
เครื่องข้าม  เพราะก้าวล่วงจากกิเลสกันดาร  และสังสารกันดาร.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  อนิมิตฺตฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรม
ที่ไม่มีเครื่องหมาย  เพราะไม่มีสังขารนิมิต.
        สภาพแห่งธรรม   ชื่อว่า  อปฺปณิหิตฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรม
ที่ไม่มีที่ตั้ง  เพราะไม่มีที่ตั้ง  คือตัณหา.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  สุญฺตฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมที่
ว่างเปล่า  เพราะไม่มีสาระในตน.
        สภาพแห่งธรรม  ชื่อว่า  เอกรสฏฺโ€ - สภาพแห่งธรรมที่มี
กิจอย่างเดียวกัน  เพราะมีรสอย่างเดียวกันด้วยวิมุตติรส   หรือ  เพราะ