๒๙๘    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๒๙๙
          ชื่อว่า  สมยฏฺโ€ - สภาพที่อริยมรรคให้กิเลสระงับ   ในสภาพที่
อริยมรรคประหาณกิเลส    ดุจในบาลีมีอาทิว่า   สมฺมา   นานาภิสมยา
เพราะอริยมรรคให้กิเลสระงับต่าง ๆ โดยชอบ.
            ชื่อว่า   วิเวกฏฺโ€ -  สภาพแห่งวิเวก   เพราะสมุจเฉทวิเวก    ใน
วิเวก ๕   คือ  วิกขัมภนวิเวก ๑   ตทังควิเวก ๑   สมุจเฉทวิเวก  ๒  ปฏิ-
ปัสสัทธิวิเวก   ๑   นิสสรณวิเวก ๑.    ชื่อว่า   วินาภาวฏฺโ€ -  สภาพแห่ง
ความพราก.
           ชื่อว่า  วิเวกจริยฏฺโ€ - สภาพแห่งความประพฤติในวิเวก  เพราะ
ประพฤติในนิพพานอันเป็นนิสสรณวิเวก.
          ชื่อว่า   วิราคฏฺโ€ - สภาพที่คลายกำหนัด    เพราะคลายกำหนัด
เป็นสมุจเฉทในวิราคะ ๕.
           ชื่อว่า   วิราคจริยฏฺโ€  -  สภาพแห่งความประพฤติในความคลาย
กำหนัด  เพราะเที่ยวไปในนิพพานอันเป็นนิสสรณวิเวก.
           ชื่อว่า     นิโรธฏฺโ€ - สภาพที่ดับ      เพราะดับเป็นสมุจเฉทใน
นิโรธ   ๕.
           ชื่อว่า   นิโรธจริยฏฺโ€ -  สภาพแห่งความประพฤติเพื่อความดับ
เพราะเที่ยวไปในนิพพานอันเป็นความดับทุกข์.
๑. ม. มู. ๑๒/๑๙.
          ชื่อว่า  โวสฺสคฺคฏฺโ€ - สภาพที่ปล่อย    เพราะปล่อยด้วยการ
บริจาค   และการแล่นไป.    อริยมรรค   ชื่อว่า   ปล่อยด้วยการบริจาค
เพราะกิเลสด้วยอำนาจสมุจเฉทปหาน   และ
           ชื่อว่า   ปล่อยด้วยการแล่นไป    เพราะแล่นไปสู่นิพพานด้วย
กระทำนิพพานให้เป็นอารมณ์     อนึ่งวิปัสสนา     ชื่อว่าปล่อยด้วยการ
บริจาค    เพราะละกิเลสด้วยตทังคปหาน.    ชื่อว่าปล่อยด้วยการแล่นไป
เพราะแล่นไปสู่นิพพาน    ด้วยการเอียงไปสู่นิพพานนั้น.    ในนิทเทส
ท่านหมายถึงอริยมรรคนั้น.
          ชื่อว่า   โวสฺสคฺคจริยฏฺโ€  -  สภาพแห่งความประพฤติในความ
ปล่อย  เพราะละกิเลสด้วยสมุจเฉทปหาน.
         ชื่อว่า  วิมุตฺตฏฺโ€ - สภาพที่พ้น  เพราะพันด้วยสมุจเฉทปหาน
ในวิมุตติ ๕.
          ชื่อว่   วิมุตฺติจริยฏฺโ€   สภาพแห่งความประพฤติในความพ้น
เพราะประพฤติในนิสสรณวิมุตติ.
          ๔๑]   พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา  ๔๐  ข้อ  มี  ฉนฺทฏฺ-
โฐ   สภาพแห่งฉันทะ  เป็นต้น  ด้วยสามารถอิทธิบาท ๔ อย่างละ  ๑๐
ด้วยอิทธิบาทหนึ่ง ๆ  ในอิทธิบาท ๔ คือ ฉันทะ วีริยะ จิตตะ  วิมังสา.
          ชื่อว่า   ฉนฺทฏฺโ€ - สภาพแห่งฉันทะ   คือสภาพที่ใคร่จะทำ.