บทว่า   ตถฏฺโ€ -  สภาพที่ถ่องแท้  ได้แก่   สภาพตามความเป็น
จริง.
         บทว่า   อนตฺตฏฺโ€ - สภาพที่เป็นอนัตตา  ได้แก่    สภาพที่เว้น
จากอัตตา.
          บทว่า   สจฺจฏฺโ€ - สภาพที่เป็นสัจจะ  ได้แก่   การที่ไม่พูดหลอก
ลวง.
          บทว่า   ปฏิเวธฏฺโ€ -  สภาพที่เป็นปฏิเวธะคือการแทงตลอด  ได้
แก่   สภาพที่ควรแทงตลอด.
          บทว่า   อภิชานนฏฺโ€   ได้แก่   สภาพที่ควรรู้ยิ่ง.
           บทว่า  ปริชานนฏฺโ€    ได้แก่   สภาพที่ควรกำหนดรู้   เพราะ
กำหนดรู้ด้วยความรู้.
          บทว่า   ธมฺมฏฺโ€ -  สภาพที่เป็นธรรม   คือ  มีอรรถว่าทรงสภาพ
ไว้เป็นต้น.
          บทว่า     ธาตฏฺโ€ - สภาพที่เป็นธาตุ      มีอรรถว่าเป็นของสูญ
เป็นต้น.
           บทว่า   าตฏฺโ€    ได้แก่   สภาพที่รู้   คือ   อาจรู้ได้.
           บทว่า   สจฺฉิกิริยฏฺโ€    คือ   สภาพที่ควรทำให้แจ้ง.
          บทว่า  ผสฺสนฏฺโ€  คือ  สภาพที่ควรสัมผัสด้วยญาณ.

          บทว่า   อภิสมยฏฺโ€ - สภาพที่ควรตรัสรู้  ได้แก่   ภาพที่ควร
ถึงโดยชอบอย่างยิ่ง   ด้วยการพิจารณาหรือควรได้เฉพาะด้วยญาณ.
           แม้การได้เฉพาะท่านก็กล่าวว่า   การตรัสรู้    ดุจในบทมีอาทิว่า
อตฺถาภิสมยา  ธีโร๑  คนมีปัญญาเพราะตรัสรู้ยิ่งซึ่งอรรถ.
           ๔๗]   พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๗ ข้อ มี เนกขัมมะ
เป็นต้น  ด้วย  อุปจารฌาน.
           บทว่า  เนกฺขมฺมํ   ได้แก่  ความไม่โลภอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ กาม-
ฉันทะ.
          บทว่า  อาโลกสญฺา  ได้แก่  สัญญาในอาโลกนิมิตอันเป็นปฏิ-
ปักษ์ต่อ  ถีนมิทธะ.
          บทว่า   อวิกฺเขโป   ได้แก่   ความไม่ฟุ้งซ่านอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ
อุทธัจจะ.
          บทว่า   ธมฺมววตฺถานํ - ความกำหนดธรรม  ได้แก่   ญาณอัน
เป็นปฏิปักษ์ต่อ   วิจิกิจฉา.
         บทว่า  าณํ  ได้แก่   ญาณอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ  อวิชชา.
          บทว่า   ปามุชฺชํ   ได้แก่   ปีติอันเป็นปฏิปักษ์ต่อ   อรติ.
          พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงการวิสัชนา ๘ ข้อ  มีปฐมฌานเป็นต้น
ด้วยรูปสมาบัติและอรูปสมาบัติ.
๑. สํ. ส. ๑๕/๓๘๕.