| อนึ่ง พระสารีบุตรได้ชี้แจงพรหมวิหาร ๔ โดยเชื่อมรูปฌานไว้ |
| ในลำดับรูปสมาบัติ. |
| ๔๘] พระสารีบุตรได้ชี้แจงถึงบทมี อนิจฺจานุปสฺสนา การ |
| พิจารนาเห็นความไม่เที่ยงเป็นต้น ด้วยมหาวิปัสสนา ๑๘ ในส่วนเบื้อง |
| ต้นของโลกุตรมรรค. พระสารีบุตรได้กล่าวถึงอนุปัสนา ๗ เข้าไป |
| ประกอบด้วยรูปเป็นต้น ในหนหลัง, แต่ในนิทเทสนี้ท่านกล่าวไว้ |
| ทั้งหมด. หากถามว่า เพราะเหตุไรจึงไม่กล่าวถึงอุทยัพพยานุปัสนา - การ |
| พิจารณาเห็นความเกิดและความดับ ด้วยการพิจารณาเป็น กลาปะ |
| - กอง. ตอบว่า เมื่อท่านกล่าวถือนุปัสนาเหล่านี้ เป็นอันท่าน |
| กล่าวถึงอนุปัสนา แม้ทั้งสองเหล่านี้ด้วย เพราะอนิจจานุปัสนาเป็นต้น |
| สำเร็จด้วยอำนาจวิปัสสนา ๒ เหล่านั้น, หรือ เมื่อกล่าวถึงวิปัสสนา |
| เหล่านี้เป็นอันกล่าวถึงวิปัสสนาเหล่านั้นด้วย เพราะวิปัสสนา ๒ เหล่า |
| นั้นเว้นอนิจจานุปัสนาเหล่านั้นด้วย เสียแล้วก็จะเป็นไปไม่ได้. |
| บทว่า ขยานุปสฺสนา - การพิจารณาเห็นความสิ้นไป ได้แก่ |
| การเห็นและการรู้ ความดับแห่งรูปขันธ์เป็นต้น ที่เป็นปัจจุบัน และ |
| การเห็นและการรู้ ความดับแห่งจิตและเจตสิกอันมีขันธ์เป็นอารมณ์ใน |
| ลำดับ ความดับแห่งขันธ์นั้นๆ. |
| บทว่า วยานุปสฺสนา - การเห็นความเสื่อมไป ได้แก่ การเห็น |
| การรู้ความดับแห่งขันธ์ในอดีตอนาคตอันสืบเนื่องกันไปกับขันธ์นั้น ใน |
๓๐๖ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑