เสื่อมลาภ  ๑  ยศ  ๑  เสื่อมยศ  ๑  นินทา  ๑  สรรเสริญ  ๑
สุข  ๑   ทุกข์  ๑.   ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย   โลกธรรม ๘   เหล่านี้
ย่อมหมุนไปตามโลก.     และโลกย่อมหมุนไปตามโลกธรรม  ๘
เหล่านี้.๑
          ในบทเหล่านั้น    บทว่า    อนุปริวตฺตนฺติ - ย่อมหมุนไปตาม
ได้แก่   ติดตามไป   คือไม่ละ.   อธิบายว่า   ไม่กลับไปจากโลก.
          บทว่า    ลาโภ - ลาภ    คือลาภของบรรพชิต    มีจีวรเป็นต้น,
ของคฤหัสถ์   มีทรัพย์และข้าวเปลือกเป็นต้น.   เมื่อไม่ได้ลาภนั้น  ชื่อว่า
เสื่อมลาภ.   เมื่อกล่าวว่า   น   ลาโภ  อลาโภ  ไม่ใช่ลาภ -  ชื่อว่า  ไม่มี
ลาภ  ไม่ควรเข้าใจโดยความไม่มีประโยชน์.
          บทว่า   ยโส - ยศ   ได้แก่   บริวารยศ.  เมื่อไม่ได้ยศนั้น  ชื่อว่า
เสื่อมยศ.
         บทว่า  นินฺทา  คือ  พูดกล่าวโทษ.  บทว่า  ปสํสา   คือ  พูด
กล่าวถึงคุณ.
           บทว่า    สุขํ    ได้แก่   สุขทางกายและสุขทางใจของกามาวจร.
           บทว่า    ทุกฺขํ   ได้แก่    ทุกข์ทางกายและทุกข์ทางใจของปุถุชน
พระโสดาบัน    พระสกทาคามี,   พระอนาคามีและพระอรหันต์มีแต่ทุกข์
ทางกายเท่านั้น.
๑. อง  อฏฺฐก. ๒๓/๙๕.

           บทว่า  นว  สตฺตาวาสา  ได้แก่  ที่อยู่ของสัตว์ทั้งหลาย,   อธิบาย
ว่า  สถานที่เป็นที่อยู่.
           สถานที่อยู่เหล่านั้น  ได้แก่    ขันธ์   อันเป็นที่ปรากฏรู้กันแล้ว.
สัตตาวาส  ๙   คืออะไรบ้าง.   ดังที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า
          ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  สัตตาวาส  ๙  เหล่านี้, สัตตาวาส  ๙
คืออะไรบ้าง   ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  สัตว์เหล่าหนึ่ง   มีกายต่างกัน
มีสัญญาต่างกัน   เช่น   พวกมนุษย์  พวกเทพบางหมู่   พวกวินิ
ปาติกะ   (เปรต)  นี้เป็นสัตตาวาส    ข้อที่  ๑.
        ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย    สัตว์เหล่าหนึ่ง   มีกายต่างกัน  มี
สัญญาอย่างเดียวกัน  เช่น พวกเทพผู้อยู่ในจำพวกพรหม  ผู้เกิด
ในปฐมฌาน  นี้เป็นสัตตาวาส   ข้อที่  ๒.
         ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  สัตว์เหล่าหนึ่ง  มีกายอย่างเดียวกัน
มีสัญญาต่างกัน    เช่น    พวกเทพอาภัสสระ.    นี้เป็นสัตตาวาส
ข้อที่  ๓.
         ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  สัตว์เหล่าหนึ่ง    มีกายอย่างเดียวกัน
มีสัญญาอย่างเดียวกัน เช่น พวกเทพสุภกิณหะ  นี้เป็นสัตตาวาส
ข้อที่  ๔.
         ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย  สัตว์เหล่าหนึ่ง   ไม่มีสัญญา   ไม่เสวย
เวทนา  เช่น พวกเทพผู้เป็นอสัญญีสัตว์   นี้เป็นสัตตาวาส  ข้อที่  ๕.
         ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย    สัตว์เหล่าหนึ่ง    ก้าวล่วงรูปสัญญา
โดยประการทั้งปวง    ดับปฏิฆสัญญา  ไม่ใส่ใจถึง  สัญญาต่างกัน