อาทิว่า   บทว่า  โพชฺฌงฺคา  ชื่อว่า  โพชฌงค์ด้วยอรรถว่ากระไร  ?   ชื่อว่า
โพชฺฌงฺคา   เพราะอรรถว่า   ย่อมเป็นไปเพื่อการตรัสรู้
           บทว่า   อริโย  อฏฺฐงฺคิโก   มคฺโค - อริยมรรคมีองค์  ๘   ชื่อว่า
อริยะ   เพราะไกลจากกิเลสที่ถูกฆ่าด้วยมรรคนั้น  ๆ   เพราะทำความเป็น
อริยะ  และเพราะทำให้ได้อริยผล.   มรรคมีองค์ ๘  ชื่อว่า  อัฏฐังคิกะ.
มรรคมีองค์ ๘ นั้นดุจเสนามีองค์ ๔,  เพียงองค์เท่านั้นดุจดนตรีมีองค์ ๕,
พ้นไปจากองค์แล้วย่อมไม่มี.    องค์มรรคคือโพชฌงค์เป็นโลกุตระ,   แม้
ส่วนเบื้องต้นก็ย่อมได้โดยปริยายแห่งทสุตตรสูตร.
          บทว่า  นว  ปาริสุทฺธิปธานิยงฺคานิ - องค์เป็นประธานแห่งความ
บริสุทธิ์   ๙   ได้แก่    สีลวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์แห่งศีล    เป็นองค์   เป็น
ประธานแห่งความบริสุทธิ์  ๑   จิตตวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์แห่งจิต   เป็น
องค์เป็นประธานแห่งความบริสุทธิ์  ๑   ทิฏฐิวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์แห่ง
ทิฏฐิ   เป็นองค์เป็นประธานแห่งความบริสุทธิ์   ๑   กังขาวิตรณวิสุทธิ-
ความบริสุทธิ์แห่งญาณเป็นเครื่องข้ามพ้นความสงสัย         เป็นองค์เป็น
ประธานแห่งความบริสุทธิ์  ๑        มัคคามัคคญาณทัสนวิสุธิ -  ความ
บริสุทธิ์แห่งญาณเป็นเครื่องเห็นว่าทางหรือมิใช่ทาง   เป็นองค์เป็นประ-
ธานแห่งความบริสุทธิ์  ๑    ปฏิปทาญาณทัสนวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์แห่ง
๑. ขุ. ป. ๓๑/๕๕๗.

ญาณเป็นเครื่องเห็นทางปฏิบัติเป็นองค์เป็นประธานแห่งความบริสุทธิ์   ๑
ญาณทัสนวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์แห่งญาณทัสนะ     เป็นองค์เป็น
ประธานแห่งความบริสุทธิ์   ๑  ปัญญาวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์แห่งปัญญา
เป็นองค์เป็นประธานแห่งความบริสุทธิ์  ๑  วิมุตติวิสุทธิ - ความบริสุทธิ์
แห่งวิมุตติ  เป็นองค์เป็นประธานแห่งความบริสุทธิ์๑  ๑.
           บทว่า   สีลวิสุทฺธิ   ได้แก่   จตุปาริสุทธิศีล   อันสามารถให้ถึง
ความหมดจด.   สีลวิสุทธินั้น   ชำระมลทิน   คือ   ความเป็นผู้ทุศีล.
          บทว่า   ปาริสุทธิปธานิยงฺคํ   คือองค์   เป็นประธานสูงสุดแห่ง
ความเป็นผู้บริสุทธิ์.
           บทว่า   จิตฺตวิสุทฺธิ   ได้แก่    สมาบัติ  ๘  อันคล่องแคล่ว   เป็น
ปทัฏฐานแห่งวิปัสสนา.
            บทว่า    ทิฏฺฐิวิสุทฺธิ     คือ    การเห็นนามรูปพร้อมด้วยปัจจัย.
ทิฏฐิวิสุทธินั้น  ชำระมลทิน  คือ  สัตวทิฏฐิ - ความเห็นว่าเป็นสัตว์ให้หมดจด.
          บทว่า    กงฺขาวิตรณวสุทฺธิ   คือ   ความรู้ปัจจยาการ.    พระ-
โยคาวจรเมื่อเห็นว่าธรรมทั้งหลาย       ย่อมเป็นไปด้วยสามารถปัจจัยใน
อัทธา - กาลอันยืดยาว ๓   ด้วยกังขาวิตรณวิสุทธินั้น   ข้ามมลทิน   คือ
ความสงสัย ๗ ในอัทธาแม้  ๓  ย่อมบริสุทธิ์.
๑. ที. ปา. ๑๑/๔๕๖.