๔๐ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| ครอบงำนั้น ชื่อว่า รักษาจักขุนทรีย์, ชื่อว่า | ||
| ถึงความสำรวมในจักขุนทรีย์๑ ชื่อว่า สติสังวร. | ||
| สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า | ||
| กระแสทั้งหลายเหล่าใดในโลก มีอยู่, | ||
| สติเป็นเครื่องกั้นกระแสเหล่านั้น เรากล่าวสติว่า | ||
| เป็นเครื่องกั้นกระแสทั้งหลาย, กระแสเหล่านั้น | ||
| อันบัณฑิตย่อมปิดได้ด้วยปัญญา๒ ดังนี้ | ||
| ชื่อว่า ญาณสังวร. | ||
| สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า | ||
| ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัย | ||
| นี้ พิจารณาโดยแยบคายแล้ว เสพจีวร๓ ดังนี้ | ||
| ชื่อว่า ปัจจยปฏิเสวนาสังวร, ปัจจยปฏิเสวนาสังวรแม้นั้น ท่าน | ||
| สงเคราะห์ด้วยญาณสังวรนั้นแล. | ||
| สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า | ||
| เป็นผู้อดกลั้นต่อ หนาว ร้อน หิว | ||
| ระหาย สัมผัสแห่งเหลือบ ยุง ลม แดด และ | ||
| สัตว์เลื้อยคลานเป็นผู้มีชาติแห่งผู้อดกลั้นต่อถ้อย | ||
| คำที่ผู้อื่นกล่าวชั่วร้ายแรง ต่อเวทนาที่มีอยู่ในตัว | ||
| ๑. ที.สี. ๙/๑๒๒. ๒. ขุ.ส. ๒๕/๔๒๕. ๓. ม.มู. ๑๒/๑๔. | ||
| ซึ่งบังเกิดขึ้นเป็นทุกข์ กล้า แข็ง เผ็ดร้อน ไม่ | ||
| เป็นที่ยินดี ไม่เป็นที่ชอบใจ อันจะคร่าชีวิตเสีย | ||
| ได้๑ ดังนี้ | ||
| ชื่อว่า ขันติสังวร. | ||
| สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า | ||
| ภิกษุ ย่อมอดกลั้น ย่อมละ ย่อมบรรเทา | ||
| กามวิตกที่เกิดขึ้นแล้ว. ย่อมกระทำให้สิ้นสูญไป | ||
| ให้ถึงความไม่มี๒ ดังนี้ | ||
| ชื่อว่า วิริยสังวร. | ||
| สังวรที่มาแล้วโดยนัยเป็นต้นว่า | ||
| พระอริยสาวกในพระศาสนานี้ ละ | ||
| มิจฉาอาชีวะเสียแล้ว สำเร็จชีวิตอยู่ด้วยสัมมา- | ||
| อาชีวะ๓ ดังนี้ | ||
| ชื่อว่า อาชีวปาริสุทธิสังวร, อาชีวปาริสุทธิสังวร แม้นั้น ท่าน | ||
| สงเคราะห์ด้วยวิริยสังวรนั่นแล. | ||
| ในสังวร ๗ เหล่านั้น สังวร ๔ คือ ปาฏิโมกขสังวร, อิน- | ||
| ทริยสังวร, อาชีวปาริสุทธิสังวร, และปัจจัยปฏิเสวนาสังวร ท่าน | ||
| ประสงค์เอาในที่นี้, และในสังวร ๔ เหล่านั้น ปาฏิโมกขสังวร ท่าน | ||
| ๑. ม.มู. ๑๒/๓๕. ๒. ม.ม. ๑๒/๑๗. ๓. สํ.มหา ๑๙. | ||