| อรรถกถาลักขณัตติกนิทเทส |
| ๗๙] บัดนี้ เพราะโลกิยธรรมแม้อย่างหนึ่ง ๆ ถูกกำจัดด้วย |
| ไตรลักษณ์, ฉะนั้นท่านจึงชี้แจงไตรลักษณ์เป็นอันเดียวกัน. |
| ในบทเหล่านั้น บทว่า อนิจฺจํ ขยฏฺเน - รูปไม่เที่ยงเพราะ |
| อรรถว่า สิ้นไป คือ รูป ชื่อว่า ไม่เที่ยง เพราะความสิ้นไปในลักษณะ |
| นั้น ๆ. อาจารย์บางพวกกล่าวว่า ชื่อว่า ไม่เที่ยง เพราะมีความสิ้นไป |
| เสื่อมไป หมดความยินดี ดับไปเป็นธรรมดา. |
| บทว่า ทุกฺขํ ภยฏฺเน เป็นทุกข์ เพราะอรรถว่า น่ากลัว |
| คือ ชื่อว่า ทุกข์ เพราะความมีภัยเฉพาะหน้า. เพราะสิ่งใดเป็นทุกข์ |
| สิ่งนั้นไม่เที่ยงย่อมนำมาซึ่งความน่ากลัว ดุจความทุกข์ของทวยเทพใน |
| สีโหปมสูตร๑ฉะนั้น. อาจารย์บางพวกกล่าวว่า ชื่อว่า ทุกฺขํ ด้วยอรรถว่า |
| ชาติ ชรา พยาธิ และมรณะ เป็นสิ่งน่ากลัว. |
| บทว่า อนตฺตา อสารกฏฺเน เป็นอนัตตา เพราะอรรถว่า |
| หาแก่นสารมิได้ คือ ชื่อว่า อนัตตา เพราะไม่มีแก่นสารในตนที่ |
| กำหนดไว้อย่างนี้ว่า ตัวตน ผู้อยู่อาศัย ผู้กระทำ ผู้รู้ ผู้มีอำนาจเอง |
| เพราะว่าสิ่งใดไม่เที่ยง เป็นทุกข์ สิ่งนั้น ไม่สามารถจะดำรงความไม่ |
| เที่ยงแม้ของตนหรือความเกิด ความเสื่อมและความบีบคั้นไว้ได้, จะหา |
|
๔๐๘ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑