๕๔๐ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| อย่าง โดยเป็นสิ่งควรละ โดยเป็นสิ่งไม่ควรละ และโดยเป็นสิ่งควรละ |
| ก็หามิได้ เป็นสิ่งไม่ควรละก็หามิได้ จาทัศนะและภาวนา. เป็น ๔ |
| อย่าง โดยเป็นสิ่งควรกำหนดรู้ ควรละ ควรทำให้แจ้ง และควรทำ |
| ให้เกิด. ท่านกล่าวว่า |
| เอวํ อริยสจฺนํ ทุพฺโพธานํ พุโธ วิธึ |
| อเนกเภทโต ชญฺา หิตาย จ สุขาย จ. |
| พระพุทธเจ้าทรงรู้วิธีของอริยสัจอย่างนี้ ที่รู้ |
| ได้ยาก โดยประเภทไม่น้อย เพื่อประโยชน์และ |
| เพื่อความสุข ดังนี้. |
| จบ อรรถกถาสัจปกิณกะ |
| บัดนี้ พระธรรมเสนาบดีชี้แจงสัจจตุกนัยในที่สุดตามลำดับที่ |
| พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงแล้วนั้นแล แล้วแสดงสรุปสุตมยญาณด้วย |
| สัจจตุกนัยมีอาทิว่า ตํ าตฏฺเน าณํ-ชื่อว่าญาณว่าด้วยอรรถว่ารู้ |
| ธรรมนั้น, ครั้นแล้วพระธรรมเสนาบดีแสดงสรุปอริยสัจทั้งหมดที่ท่าน |
| กล่าวไว้ในครั้งก่อนว่า โสตาวทาเน ปญฺา สุตมเยาณํ-ปัญญา |
| ในการทรงจำธรรมที่ได้สดับมาแล้ว ชื่อว่า สุตมยาณ ด้วยประการ- |
| ฉะนี้. |
| จบ อรรถกถาสุตมยญาณนิทเทส |
| [๘๖] ปัญญาในการฟังธรรมแล้วสำรวมไว้ ชื่อว่าสีลมยญาณ |
| อย่างไร ? |
| ศีล ๕ ประเภท คือ ปริยันตปาริสุทธิศีล-ศีลคือความบริสุทธิ์ |
| มีส่วนสุด ๑. อปริยันตปาริสุทธิศีล-ศีลคือความบริสุทธิ์ไม่มีส่วนสุด |
| ปริปุณณปาริสุทธิศีล-ศีลคือความบริสุทธิ์เต็มรอบ ๑. อปรามัฏฐปาริ- |
| สุทธิศีล-ศีลคือความบริสุทธิ์อันทิฏฐิไม่จับต้อง ๑. ปฏิปัสสัทธิปาริสุทธิ |
| ศีล-ศีลคือความบริสุทธิ์โดยระงับ ๑. |
| ในศีล ๕ ประการนี้ ปริยันตปาริสุทธิศีลเป็นไฉน ปริยันต- |
| ปาริสุทธิศีลนี้ ของอนุปสัมบันผู้มีสิกขาบทมีที่สุด. |
| อปริยันตปาริสุทธิศีลเป็นไฉน อปริยันตปาริสุทธิศีลนี้ ของ |
| อุปสัมบันผู้มีสิกขาบทไม่มีที่สุด. |
| ปริปุณณปาริสุทธิศีลเป็นไฉน ปริปุณณปาริสุทธิศีลนี้ ของ |
| กัลยาณปุถุชนผู้ประกอบในกุศลธรรม ผู้กระทำให้บริบูรณ์ในธรรมอัน |
| เป็นที่สุดของพระอเสขะ ผู้ไม่อาลัยในร่างกายและชีวิต ผู้สละชีวิต |
| แล้ว |
| อปรามัฏฐปาริสุทธิศีลเป็นไฉน อปรามัฏฐปาริสุทธิศีลนี้ ของ |
| พระเสขะ ๗ จำพวก. |