๖๖๘ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| เป็นอกุศล โดยปริยายดังกล่าวแล้ว. กุศลเวทนาและอกุศลเวทนา แม้ | |
| ๒ อย่างก็เป็นเวทนาหยาบกว่าเวทนาที่เป็นอัพยากฤต แม้ ๒ อย่าง | |
| ตามควร โดยมีความขวนขวาย มีอุตสาหะและมีวิบาก. แม้เวทนา | |
| เป็นอัพยากฤต ๒ อย่าง ก็ละเอียดกว่าเวทนาเหล่านั้นโดยปริยายดังกล่าว | |
| แล้ว. พึงทราบเวทนาหยาบและละเอียด ด้วยสามารถแห่งชาติด้วย | |
| ประการฉะนี้. | |
| พึงทราบเวทนาด้วยสามารถสภาวะดังต่อไปนี้ ทุกขเวทนาหยาบ | |
| กว่า เวทนา ๒ อย่างนอกนี้ เพราะไม่มีความพอใจ โดยมีความซ่าน | |
| ไป โดยทำความกำเริบ โดยควรแก่ความเดือดร้อน และโดยครอบงำ, | |
| แต่เวทนา ๒ นอกน เป็นเวทนาละเอียดกว่า ทุกขเวทนาตามควร | |
| เพราะความสำราญ ความสงบ ความประณีต ความชอบใจ และโดย | |
| ความเป็นกลาง. สุขทุกข์ ๒ อย่างเป็นเวทนาหยาบว่าอทุกขมสุข โดย | |
| ความซ่านไป โดยความควรแก่ความเดือดร้อน โดยทำความกำเริบ | |
| และโดยปรากฏ. เวทนานั้น ละเอียดกว่าทั้ง ๒ อย่างนั้น โดยปริยาย | |
| ดังกล่าวแล้ว. พึงทราบความที่เวทนาหยาบและละเอียด โดยสภาวะ | |
| ด้วยประการฉะนี้. | |
| พึงทราบเวทนาด้วยสามารถบุคคลดังต่อไปนี้ เวทนาของผู้ไม่ | |
| เข้าสมาบัติ เป็นเวทนาหยาบกว่าเวทนาของผู้เข้าสมาบัติ เพราะความที่ | |
| จิตฟุ้งซ่านไปในอารมณ์ต่าง ๆ. เวทนานอกนี้เป็นเวทนาละเอียด โดย |
| ปริยายต่าง ๆ. พึงทราบความที่เวทนา หยาบและละเอียด ด้วยสามารถ | ||
| บุคคล ด้วยประการฉะนี้. | ||
| พึงทราบเวทนา ด้วยสามารถโลกิยะและโลกุตระ ดังต่อไปนี้ | ||
| เวทนามีอาสวะเป็นโลกิยะ, โลกิยเวทนานั้น เป็นเวทนาหยาบกว่า | ||
| เวทนาที่ไม่มีอาสวะ เพราะเป็นเหตุเกิดอาสวะ เป็นที่ตั้งแห่งโอฆะ | ||
| เป็นที่ตั้งแห่งโยคะ โดยเป็นที่ตั้งแห่งคันถะ - กิเลสร้อยรัด. เป็นที่ตั้ง | ||
| แห่งนิวรณ์ เป็นที่ตั้งแห่งอุปาทาน มีความเศร้าหมอง และเป็นของ | ||
| ทั่วไปแก่ปุถุชน, อนึ่ง เวทนาไม่มีอาสวะเป็นเวทนาละเอียดกว่า | ||
| เวทนามีอาสวะโดยปริยายต่าง ๆ. พึงทราบความที่เวทนาหยาบและละ | ||
| เอียด ด้วยโลกิยะและโลกุตระ ด้วยประการฉะนี้. | ||
| ในบทเหล่านั้น ควรปรับความแตกต่างกันด้วยชาติเป็นต้น. | ||
| เพราะว่า เวทนาสัมปยุตด้วยกายวิญญาณ อกุศลวิบาก แม้ละเอียด | ||
| เพราะเป็นอัพยากฤต ด้วยสามารถแห่งชาติ ก็เป็นเวทนาหยาบ ด้วย | ||
| ภาวะของตนเป็นต้น. ดังที่ท่านกล่าวไว้ว่า | ||
| อพฺยากตา เวทนา สุขุมา, ทุกฺขา เวทนา โอฬาริกา. | ||
| สมาปนฺนสฺส เวทนา สุขุมา, อสมาปนฺนสฺส เวทนา | ||
| โอฬาริกา. อสาสวา เวทนา สุขุมา, สาสวา เวทนา | ||
| โอฬาริกา.๑ | ||
| ๑. อภิ. วิ. ๓๕/๑๑. | ||