| ๕๗. ปัญญาในอรรถว่าเป็นสิ่งที่ควรละ เป็นสมุทยญาณ, |
| ๕๘. ปัญญาในอรรถว่าเป็นสิ่งที่ควรกระทำให้แจ้ง เป็น |
| นิโรธญาณ, |
| ๕๙. ปัญญาในอรรถว่าเป็นสิ่งที่ควรเจริญ เป็นมรรคญาณ, |
| ๖๐. ทุกขญาณ, |
| ๖๑. ทุกขสมุทยญาณ, |
| ๖๒. ทุกขนิโรธญาณ, |
| ๖๓. ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาญาณ, |
| ๖๔. อรรถปฏิสัมภิทาญาณ, |
| ๖๕. ธรรมปฏิสัมภิทาญาณ, |
| ๖๖. นิรุตติปฏิสัมภิทาญาณ, |
| ๖๗. ปฏิภาณปฏิสัมภิทาญาณ, |
| ๖๘. อินทริยปโรปริยัตตญาณ, |
| ๖๙. อาสยานุสยญาณ, |
| ๗๐. ยมกปาฏิหาริยญาณ, |
| ๗๑. มหากรุณาสมาปัตติญาณ, |
| ๗๒. สัพพัญญุตญาณ, |
| ๗๓. อนาวรณญาณ. |
|
| ญาณเหล่านี้รวมเป็น ๗๓. ญาณ, ในญาณ ๗๓ นี้ ญาณ ๖๗ |
| เบื้องต้น ทั่วไปแก่พระสาวก, ญาณ ๖ เบื้องปลาย ไม่ทั่วไปแก่พระ- |
| สาวก และเป็นญาณเฉพาะพระตถาคตเท่านั้น ฉะนี้แล. |
| จบ มาติกา |
|
๗ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑