๗๒๔ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑
| มาก เพราะอรรถว่าคติทั้งปวงร้อยไว้มาก เพราะ | ||
| อรรถว่าย่อมตกแต่งด้วยอภิสังขารต่าง ๆ มาก เพราะ | ||
| อรรถว่าย่อมลอยไปด้วยโอฆะต่าง ๆ มาก เพราะ | ||
| อรรถว่าย่อมเดือดร้อน เพราะกิเลสเป็นเหตุให้ | ||
| เดือดร้อนต่าง ๆ มาก, เพราะอรรถว่าถูกเผาด้วย | ||
| อันตรายต่าง ๆ มาก, เพราะอรรถว่าเป็นผู้กำหนัด | ||
| ยินดี ขอบใจ หลงใหล ซบ ติดใจ เกาะเกี่ยว | ||
| พัวพัน ในกามคุณ ๕, เพราะอรรถว่าถูกร้อยรัด | ||
| ปกคลุม ปิดบัง หุ้มห่อ ปกปิด คดโกงมาก ด้วย | ||
| นิวรณ์ ๕๑ดังนี้. | ||
| อีกอย่างหนึ่ง ชื่อว่า ปุถุชน เพราะชนมีกิเลสหนาเหลือที่จะ | ||
| นับ หันหลังให้อริยธรรม ประพฤติธรรมต่ำ, อีกอย่างหนึ่ง เพราะ | ||
| คนกิเลสหนาจัดอยู่ต่างหาก ไม่สังสรรค์กับพระอริยเจ้าผู้ประกอบด้วย | ||
| คุณ มีความเป็นผู้มีศีลและสุตะเป็นต้น. ในปุถุชน ๒ จำพวกนั้น ในที่นี้ | ||
| ท่านประสงค์เอากัลยาณปุถุชน, เพราะชนนอกนั้นไม่มีการเจริญภาวนา | ||
| เลย. | ||
| ในบทว่า เสกฺขสฺส นี้ ได้แก่ พระเสกขะ ๗ จำพวก คือ | ||
| ผู้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติมรรค โสดาปัตติผล สกทาคามิมรรค สกทาคามิ- | ||
| ๑. ขุ. มหา. ๒๙/๔๓๐. | ||
| ผล อนาคามิมรรค อนาคามิผลและอรหัตมรรค ชื่อว่า เสกขะ | |
| เพราะท่านเหล่านั้นยังสิกขา ๓. ในพระเสกขะเหล่านั้นในที่นี้ | |
| ท่านประสงค์เอาพระเสกขะ ๓ จำพวก ผู้ตั้งอยู่ในโสดาปัตติผล สก- | |
| ทาคามิผลและอนาคามิผล เพราะท่านผู้ตั้งอยู่ในมรรค ไม่น้อมจิตไป | |
| ในสังขารุเบกขา. | |
| ในบทว่า วีตราคสฺส นี้ ชื่อว่า วีตราโค เพราะมีราคะ | |
| ปราศจากไปแล้ว โดยปราศจากไป ด้วยสมุจเฉทปหาน. บทนี้เป็น | |
| ชื่อของพระอรหัต. แม้ใน ๓ บทนั้น ท่านก็ทำให้เป็นเอกวฺจนะ โดย | |
| ถือเอาชาติ. | |
| บทว่า สงฺขรุเปกฺขํ อภินนฺทติ - พระเสกขะย่อมยินดีสังขา- | |
| รุเบกขา ความว่า พระเสกขะ ครั้นได้สัญญาในธรรมเป็นเครื่องอยู่ | |
| เป็นผาสุก ในธรรมเป็นเครื่องอยู่ คือ อุเบกขานั้นแล้ว เป็นผู้มุ่งไป | |
| สู่สังขารุเบกขาด้วยความปรารถนาในผาสุวิหารธรรม ย่อมยินดี อธิบาย | |
| ว่า ยังตัณหาอันมีปีติให้เกิดขึ้น. | |
| บทว่า วิปสฺสติ - ย่อมเห็นแจ้ง คือ พระเสกขะย่อมเห็นหลาย ๆ | |
| อย่าง ด้วยลักษณะมีความไม่เที่ยงเป็นต้นเพื่อได้โสดาปัตติมรรค, พระ- | |
| เสกขะย่อมเห็นเพื่อได้มรรคชั้นสูง, พระเสกขะผู้ปราศจากราคะย่อมเห็น | |
| เพื่ออยู่เป็นสุขในทิฏฐธรรม. |