๘๒    ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑ ๖๘.พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค เล่ม ๗ ภาค ๑    ๘๓
มรรคไว้    เพราะทำการประหาณกิเลสนั่นแหละ    ให้เป็นข้อสำคัญว่า
พระโยคีบุคคลเจริญโลกุตรฌาน    อันเป็นนิยานิกธรรมนำออกจากทุกข์
เป็นอปจยคามีเป็นเหตุให้ถึงพระนิพพาน       ก็เพื่อประหาณมิจฉาทิฏฐิ,
เพื่อบรรเทากามราคะและพยาบาทให้เบาบางลง,     เพื่อละกามราคะและ
พยาบาทไม่ให้มีส่วนเหลือ  เพื่อละรูปราคะ  อรูปราคะ  มานะ  อุทธัจจะ
และอวิชชาไม่ให้มีส่วนเหลือ,  แต่ลำดับแห่งการกล่าว่า  ท่านแสดงไว้แล้ว
ในอรรถกถา.
            ก็ลำดับนั้นมี  ๕ อย่างคือ  ลำดับแห่งการเกิดขึ้น  ลำดับแห่งการ
ประหาณ,   ลำดับแห่งการปฏิบัติ,  ลำดับแห่งภูมิ,    ลำดับแห่งเทศนา.
            คำมีอาทิอย่างนี้ว่า
                             ป€มํ  กลลํ  โหติ         กลลา  โหติ  อพฺพุทํ
                   อพฺพุทา  ชายเต  เปสิ           เปสิ  นิพฺพตฺตตี  ฆโนติ.
                             ในสัปดาห์ที่  ๑  เกิดเป็น   กลละ
                   ในสัปดาห์ที่  ๒  จากกลละก็เกิดเป็นอัพพุทะ
                   ในสัปดาห์ที่ ๓ จากอัพพุทะเกิดเป็นเปสิ
                   ในสัปดาห์ที่  ๔  จากเปสิเกิดเป็นฆนะ   ดังนี้
๑. คือลำดับแห่งการแสดง ที่ปรากฏในวรรคแรกว่า เทสนกฺกมสฺส กตตฺตา.
๒. สํ. ส. ๑๕/๘๐๓.
            ชื่อว่า  ลำดับแห่งการเกิด.
            ปหาตัพพติกมาติกามีอาทิอย่างนี้ว่า
            ทสฺสเนน ปหาตพฺพา  ธมฺมา     สภาวธรรมทั้งหลายอันโสดา
ปัตติมรรคพึงประหาณ,
            ภาวนาย  ปหาตพฺพา   ธมฺมา    สภาวธรรมทั้งหลายอันมรรค
ในเบื้องบน  ๓  พึ่งประหาณ   ดังนี้  ชื่อว่า   ลำดับแห่งการละ.
            คำมีอาทิอย่างนี้ว่า
            สีลวิสุทฺธิ  ความบริสุทธิ์แห่งศีล,
            จิตฺตวิสุทฺธิ   ความบริสุทธิ์แห่งจิต  (สมาธิ),
            ทิฏฺ€ิวิสุทฺธิ  ความบริสุทธิ์แห่งทิฏฐิ   (ปัญญา),
            กงฺขาวิตรณวสุทฺธิ   ความบริสุทธิ์แห่งกังขาวิตรณะ   ( การข้าม
พ้นความสงสัย),
            มคฺคามคฺคาณทสฺสนวิสุทฺธิ    ความบริสุทธิ์แห่งมัคคามัคค-
ญาณทัสนะ     (การเห็นด้วยปัญญาว่าใช่ทางและมิใช่ทาง),
            ปฏิปทาาณทสฺสนวิสุทฺธิ       ความบริสุทธิ์แห่งญาณทัสนะ
ในปฏิปทา   (การเห็นด้วยปัญญาในข้อปฏิบัติ),
๑. ทสฺสเนน หมายเอาโสดาปัตติมรรค. อภิ. สํ. ๓๔/๙๗๐.
๒. ภาวนาย หมายเอาสกทาคามิมรรค, อนาคามิมรรค, และอรหัตมรรค.
อภิ. สํ. ๓๔/๙๗๑.