สติ          และกายคตาสติ     ด้วยสามารถแห่งอัปปนาสมาธิ.      ท่านกล่าว
อสุภะ  ๑๐   ด้วยสามารถแห่งปฐมฌาน.
            การระลึกถึงเกิดขึ้นปรารภพระพุทธเจ้า    ชื่อว่า    พุทธานุสติ.
พุทธานุสตินี้   เป็นชื่อของสติมีพระพุทธคุณเป็นอารมณ์มีอาทิว่า   อิติปิ
โส  ภควา  อร๑หํ.  ด้วยสามารถแห่งพุทธานุสตินั้น.
            อนึ่ง การระลึกถึงเกิดขึ้นปรารภพระธรรม  ชื่อว่า  ธรรมานุสติ.
ธรรมนานุสตินี้           เป็นชื่อของสติมีพระธรรมคุณเป็นอารมณ์มีอาทิว่า
สฺวากฺขาโต  ภควตา   ธมฺโม๑.
            การระลึกถึงเกิดขึ้นปรารภพระสงฆ์  ชื่อว่า สังฆานุสติ. สังฆา-
นุสตินี้  เป็นชื่อของสติมีพระสังฆคุณเป็นอารมณ์มีอาทิว่า  สุปฏิปนฺโน
ภควโต  สาวกสงฺโฆ๑.
            การระลึกถึงเกิดขึ้นปรารภศีล   ชื่อว่า  สีลานุสติ.  สีลานุสตินี้
เป็นชื่อของสติมีคุณของศีล   คือ   ความที่ศีลไม่ขาดเป็นต้นเป็นอารมณ์.
            การระลึกถึงเกิดขึ้นปรารภจาคะ  ชื่อว่า จาคานุสติ. จาคานุสตินี้
เป็นชื่อของสติมีคุณของการบริจาค     คือ    ความเป็นผู้เสียสละเป็นต้น
เป็นอารมณ์.
            การระลึกถึงเกิดขึ้นปรารภเทวดาทั้งหลาย   ชื่อว่า  เทวตานุสติ.
เทวตานุสตินี้   เป็นชื่อของสติมีคุณคือศรัทธาเป็นต้นของตนเป็นอารมณ์
๑.   ม.   มู.  ๑๒/๙๕.

ตั้งเทวดาไว้ในที่เผชิญหน้า.
            สติเกิดขึ้นปรารภอานาปานะ - หายใจเข้าหายใจออก      ชื่อว่า
อานาปานสติ.    อานาปานสตินี้     เป็นชื่อของสติมีอานาปานนิมิตเป็น
อารมณ์.
            สติเกิดขึ้นปรารภความตาย  ชื่อว่า  มรณสติ.  มรณสตินี้   เป็น
ชื่อของสติมีมรณะ   กล่าวคือ   การตัดชีวิตินทรีย์อันนับเนื่องในภพหนึ่ง
เป็นอารมณ์.
            สติเป็นไปในสรีระที่เรียกว่า    กาย    เพราะเป็นบ่อเกิดแห่งสิ่ง
ปฏิกูลทั้งหลายมีผมเป็นต้นอันน่าเกลียด.   หรือไปสู่กายเช่นนั้น   ชื่อว่า
กายคตาสติ.  เมื่อควรจะกล่าวว่า    กายคตสติ    ท่านไม่ทำเป็นรัสสะ
กล่าวว่า   กายคตาสติ.    แม้ในที่นี้ก็เหมือนกัน   ท่านกล่าวว่า   กาย-
คตาสติวเสน    กายคตาสตินี้     เป็นชื่อของสติมีปฏิกูลนิมิต   ในส่วน
ของกายมีผมเป็นต้น   เป็นอารมณ์.

            การระลึกถึงเกิดขึ้นปรารภอุปสมะ - ความสงบ   ชื่อว่า อุปสมา-
นุสติ.  อุปสมานุสตินี้  เป็นชื่อของสติมีการสงบทุกข์ทั้งปวง เป็นอารมณ์.
            อสุภะ ๑๐   มีอรรถได้กล่าวไว้แล้วในหนหลัง.
            เพื่อแสดงถึงประเภทของอัปปนาสมาธิและอุปจารสมาธิ      ท่าน
จึงกล่าว     ทีฆํ    อสฺสาสวเสน    ด้วยสามารถแห่งการหายใจเข้ายาว
คือ   ด้วยสามารถแห่งการหายใจเข้า   ที่ท่านกล่าวแล้วว่า    ทีฆํ - ยาว.